Μπορεί ένας νέος να ζήσει από την τέχνη του στην Ελλάδα; Κι αν ναι, είναι αυτό εφικτό όταν μιλάμε για την τέχνη των κόμικς και του σκίτσου; Ή για να διατυπώσουμε το ερώτημα διαφορετικά: μπορεί το μεράκι του σχεδίου να γίνει επάγγελμα σε μια σύγχρονη κοινωνία και οικονομία;

Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αναζήτησε το “Μολύβι Μελάνι” στο 1ο Φεστιβάλ Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Σ.Ε.Π.) της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων, που άνοιξε τις πύλες του χθες στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων.

Το Φεστιβάλ, το οποίο θα διαρκέσει έως και αύριο Κυριακή 12 Μαρτίου, απευθύνεται σε μαθητές/τριες Δημοτικού, Γυμνασίου & Λυκείου, γονείς/κηδεμόνες, καθηγητές/εκπαιδευτικούς, νέους/νέες και γενικά σε κάθε ενδιαφερόμενο φορέα, στοχεύει στην έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση σε θέματα σχετικά με τον επαγγελματικό προσανατολισμό.

Θέματα που ειδικά για το πεδίο των κόμικς αρμόδιοι για να απαντήσουν είναι οι άνθρωποι του Chaniartoon Festival, τους οποίους συναντήσαμε στο περίπτερο που έχουν στο 1ο Φεστιβάλ Σ.Ε.Π.

ΣΚΙΤΣΟ ΓΙΑ ΠΟΛΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

«Αρχικά το σκίτσο εμπλέκεται σε πολλές διαφορετικές τέχνες. Κάποιος μπορεί να σχεδιάσει έναν χαρακτήρα για μια ιστορία κόμικ, να του προσθέσει κίνηση και να γίνει animation, ενώ αν προσθέσουμε και διάδραση γίνεται χαρακτήρας από video-game. Αν σε αυτές τις επαγγελματικές κατηγορίες προσθέσουμε και το παιδικό βιβλίο, αλλά και τα επιτραπέζια παιχνίδια, αρχίζουμε σιγά-σιγά να αποκτάμε την συνολική εικόνα», ανέφεραν οι συνομιλητές μας και πρόσθεσαν: «Με μια γρήγορα ματιά στα στατιστικά η εικόνα είναι εντυπωσιακή. Στην σύγκριση θα συμπεριλάβουμε το κομμάτι του κινηματογράφου, καθώς είναι ένα πεδίο που έχουμε μια σαφή εικόνα του πόσο μεγάλος είναι. Έτσι, στην πρώτη θέση της αγοράς, στα 260 δις δολάρια περίπου, βρίσκεται το animation, όχι τυχαία, γιατί πέρα από τις ταινίες κινουμένων σχεδίων, το animation εμπλέκεται ενεργά με πολλούς άλλους τομείς, από ειδικά εφέ σε ταινίες, διαφημιστικά σποτ, ηλεκτρονικά παιχνίδια κ.ά. Στην δεύτερη θέση, με 180 δις δολάρια περίπου, συναντάμε τα βιντεοπαιχνίδια, όπου έχουν όλα τα στοιχεία μια ταινίας ή ενός κόμικ (σενάριο, πλοκή, διαλόγους, σκηνοθεσία, μουσική κλπ), με επιπλέον το στοιχείο της διάδρασης, γι’ αυτό και θεωρείται πλέον ως μια νέα αυτόνομη μορφή τέχνης. Στην τρίτη θέση έρχεται ο κινηματογράφος, με το μερίδιο της αγοράς να είναι όμως υποπολλαπλάσιο, μόλις στα 32 δις δολάρια. Ακολουθούν τα επιτραπέζια παιχνίδια με 13 δις, τα παιδικό βιβλίο με 10 δις και το κόμικ με 7 δις. Μάλιστα σύμφωνα με τις έρευνες και τις τάσεις της αγοράς, επιτραπέζιο, παιδικό βιβλίο και κόμικ παρουσιάζουν σαφή άνοδο. Ειδικότερα το κόμικ αναμένεται στα επόμενα 6 χρόνια να έχει φτάσει περίπου την αγορά που έχει σήμερα ο κινηματογράφος. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που τα φεστιβάλ κόμικ ανά την Ελλάδα πολλαπλασιάζονται κάθε χρόνο και μαζεύουν όλο και περισσότερο κόσμο, αλλά και καλλιτέχνες. Έχοντας όλα αυτά στο μυαλό μπορούμε να δούμε μια αγορά που συνεχώς μεγαλώνει, ενώ η ψηφιακή μετάβαση όχι μόνο δεν μειώνει το κοινό, αλλά το αυξάνει μέσα από τις δυνατότητες των νέων ψηφιακών μέσων (σύνδεση επιτραπέζιων παιχνιδιών με ψηφιακές εφαρμογές, ψηφιακά κόμικ κλπ)».

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ

Τι γίνεται όμως με τις σπουδές στο πεδίο αυτό; «Όπως σε κάθε τομέα, έτσι και εδώ, χρειάζονται οι απαραίτητες σπουδές. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποια εξειδικευμένη δημόσια σχολή πάνω στο αντικείμενο. Μπορεί κάποιος να αποκτήσει ωστόσο γνώσεις γύρω από το αντικείμενο μέσω της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, καθώς και της Σχολής Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Επιπλέον υπάρχουν σχολές που μπορεί κάποιος μεταξύ άλλων να αποκτήσει κάποιες σχετικές γνώσεις παράλληλα, όπως η σχολή Γραφιστικής της Αθήνας, Πολιτισμικής Πληροφορικής και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ.α. Στον ιδιωτικό τομέα σχετικά προγράμματα σπουδών έχει η σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών Ορνεράκης, η σχολή Βακαλό, η σχολή ΑΚΤΟ και η SAE Creative Media Education. Τέλος, στο εξωτερικό μπορεί κάποιος να βρει εξειδικευμένα τόσο προπτυχιακά όσο και μεταπτυχιακά προγράμματα, όπως ενδεικτικά το μεταπτυχιακό πρόγραμμα κόμικ της Σχολής Καλών Τεχνών της Angouleme, που είναι και η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα των κόμικ».

ΜΕΡΑΚΙ ΚΑΙ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ

Όπως σε κάθε καλλιτεχνικό – επαγγελματικό πεδίο έτσι και στην περίπτωση των κόμικς βασική προϋπόθεση για να ασχοληθεί κάποιος είναι η αγάπη και το μεράκι για το αντικείμενο, όπως μας επεσήμαναν οι άνθρωποι του Chaniartoon Festival, ενώ υπογράμμισαν τις δυνατότητες που δίνει η ψηφιακή τεχνολογία τόσο σε επίπεδο ενημέρωσης και εκπαίδευσης όσο και σε επίπεδο επικοινωνίας της δουλειάς ενός κομίστα: «Φυσικά μπορεί κάποιος να αρχίσει και από μόνος του να ασχολείται, αρκεί να έχει το μεράκι. Βλέπουμε κάθε χρόνο άλλωστε καλλιτέχνες που έρχονται στα Χανιά στο φεστιβάλ Chaniartoon, οι οποίοι σπουδάζουν ή έχουν τελειώσει μια άσχετη με το αντικείμενο σχολή, αλλά έχουν πραγματοποιήσει αυτοεκδόσεις κόμικ, έχουν φτιάξει ταινίες ή ακόμα και επιτραπέζια/ηλεκτρονικά παιχνίδια. Χρονικά άλλωστε είμαστε σε μια πολύ ευνοϊκή ψηφιακή εποχή, καθώς μπορεί κάποιος να βρει πολύ μεγάλο όγκο εκπαιδευτικού υλικού με χαμηλό ή και μηδαμινό κόστος ψηφιακά. Υπάρχουν οι πλατφόρμες για να εκδώσει κάποιος ψηφιακά και να διαμοιράσει το έργο του σε χιλιάδες κόσμο, εντός κι εκτός Ελλάδας. Χαρακτηριστική πλατφόρμα για το κόμικ είναι η WebToon. Σε αυτήν ο δημιουργός μπορεί να ανεβάσει τις ιστορίες του (σε εβδομαδιαίες συνέχειες), ενώ ο επισκέπτης μπορεί να διαβάσει ιστορίες κόμικ που επιλέγει σε μια μεγάλη ποικιλία θεματικών (οικογενειακές, αστείες, θρίλερ, τρόμου, περιπέτειας κ.λπ.), από το κινητό. Ταυτόχρονα μπορεί να σχολιάσει ή και να επικοινωνήσει με τον δημιουργό. Η πλατφόρμα αυτή έχει κάθε μήνα περισσότερους από 50 εκατομμύρια αναγνώστες. Επιπλέον, εδώ και μερικά χρόνια, αλλά ακόμα περισσότερο στη μετά covid εποχή, έχουν δυναμώσει οι εξ’ αποστάσεως συνεργασίες. Μπορεί κάποιος να εκδώσει για τον πιο μεγάλο εκδοτικό οίκο ή να συνεργαστεί με ένα στούντιο animation του εξωτερικού, από το σπίτι του. Βασικό βήμα για τέτοιες συνεργασίες είναι η δημιουργία ενός προσωπικού πορτφόλιο το οποίο θα παρουσιάσει στις αντίστοιχες εταιρίες/εκδηλώσεις. Σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ, υπάρχει ειδικός χρόνος και χώρος όπου καλλιτέχνες μπορούν να παρουσιάσουν δουλειά ή και κάποια projects που βρίσκονται υπό κατασκευή σε υποψήφιους εκδότες/παραγωγούς».

Σε κάθε περίπτωση, σε μια εποχή που ο ψηφιακός κόσμος και η εικόνα καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο χώρο στη σύγχρονη καθημερινότητα και επικοινωνία, η τέχνη του σκίτσου, δεδομένου ότι βρίσκει εφαρμογή σε πολλά και διαφορετικά πεδία, φαίνεται να παρέχει δυνατότητες επαγγελματικής ενασχόλησης σε έναν νέο άνθρωπο με μεράκι για την 9η τέχνη.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Μισός αιώνας σκίτσων, γελοιογραφιών που έχουν μείνει πια στην ιστορία. Από το εμβληματικό σκίτσο με τον πιτσιρικά που κατουράει το βασιλικό στέμμα, στο έργο ζωής των τελευταίων χρόνων, την εικονογράφηση της ζωής του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο Σπύρος Ορνεράκης έχει αποτυπώσει με το πενάκι του σχεδόν τα πάντα!

Το “Μολύβι Μελάνι” αφήνεται στα χέρια του κορυφαίου Χανιώτη σκιτσογράφου κι ανοίγει μαζί του κουβέντα για την 9η τέχνη, τη φρεσκάδα των νέων δημιουργών αλλά και τη δύναμη του σκίτσου.

– Το τελευταίο διάστημα κυκλοφόρησε ξανά πολύ στο διαδίκτυο το ιστορικό σας σκίτσο του ’74 ως σύμβολο θα λέγαμε των αντιμοναρχικών μας αισθημάτων. Τι σημαίνει αυτό για ένα έργο; Ένα σκίτσο που δεν το αγαπούσατε ιδιαιτέρως όπως διαβάζουμε…

Αυτό σημαίνει ότι καμιά φορά εμείς οι δημιουργοί δεν εκτιμούμε και πάρα πολύ τα πράγματα· αυτά που πιστεύουμε ότι μπορεί να είναι επιτυχίες, πολλές φορές περνούν απαρατήρητα, ενώ άλλα που δεν τα υπολογίζουμε τελικά έχουν επιτυχία κι αν το ξέραμε θα κάναμε όλοι επιτυχίες. Μιλώντας για το συγκεκριμένο, δεν είναι ότι δεν το αγαπούσα και στο τέλος επειδή διέπρεψε και χωρίς τη δική μου επιθυμία, αγαπήθηκε κι από μένα. Πολλές φορές μου το ζητούν ακόμη και για το πίσω μέρος μιας τουαλέτας, αλλά μιλάμε για ιστορικά έργα τώρα πια, που δημιουργήθηκαν πάνω στη ζέση του αγώνα. Έμαθα πως ξαναζωντάνεψε πρόσφατα, αν κι εγώ δεν θεωρώ ότι ήταν η κατάλληλη συνθήκη, γιατί ένας θάνατος μας επιβάλλει να είμαστε πιο ευγενικοί ας το πούμε, οπότε δεν εκτίμησα την επάνοδό του. Πλέον βέβαια ανήκει στον κόσμο, έχει φύγει προ πολλού από τον δημιουργό…

– Πάντα υπάρχουν δύσκολες περίοδοι. Για τη συγκεκριμένη, πιστεύετε ότι είναι πιο αναγκαίο από ποτέ το σατιρικό σκίτσο, η γελοιογραφία κι η 9η τέχνη ως μέσο ανάδειξης των παθογενειών μας ή κι ως μέσο ελάφρυνσης του πόνου;

Αυτή τη δουλειά την κάνω πάρα πολλά χρόνια και μπορώ να πω πως στις δύσκολες περιόδους που περάσαμε (χούντα κ.λπ.), το χιούμορ και η σάτιρα διέπρεψαν. Ξέρετε ο κόσμος στις δύσκολες καταστάσεις, όπως και στη σημερινή εποχή, για να ανταπεξέλθει χρειάζεται το χιούμορ, γιατί αν δεν τα δεις τα πράγματα με λίγο χιούμορ τρελαίνεσαι. Οπότε σίγουρα βοηθάει κι είναι ένα φάρμακο για τις δύσκολες εποχές που περνάμε. Τότε λοιπόν το σκίτσο λειτουργεί πιο εύκολα κι έχει μεγαλύτερη αξία όταν γίνεται σε χαλεπούς καιρούς.

– Έχετε καλύψει βέβαια και ιστορικές δίκες χρησιμοποιώντας το πενάκι σας κι απέκτησε άλλη διάσταση πια το σκίτσο, έτσι δεν είναι;

Βέβαια, είναι από τα πράγματα που έχω κάνει, έχω καλύψει σχεδόν εξολοκλήρου τις πρώτες δίκες της χούντας, μετά της 17 Νοέμβρη, του Κοσκωτά. Εκεί πια δεν κάνεις χιούμορ, κάνεις μια καταγραφή και νιώθεις ως ιστορικός εκείνη τη στιγμή. Προσπαθείς να το δώσεις με ένα πλάνο, που πολλές φορές δεν μπορεί ούτε η φωτογραφία να το κάνει. Βάζεις τον θεατή έτσι πιο κοντά στην ατμόσφαιρα, μέσα σε μία εικόνα που έχεις συγκεντρώσει ό,τι συνέβαινε μέσα στη δικαστική αίθουσα. Είναι σαν να κάνεις ένα ρεπορτάζ και σταχυολογείς αυτά που έχουν σημασία.

– Έχετε και δική σας σχολή εφαρμοσμένων τεχνών στην Αθήνα δεκαετίες τώρα. Τι συμβουλεύετε τους νεαρούς σπουδαστές σας που εισέρχονται στον χώρο; Έχει μέλλον ένας χώρος με τόσο παρελθόν στην Ελλάδα;

Αυτός ο χώρος δεν πεθαίνει, είναι σαν τον κινηματογράφο, το βιβλίο, το άρωμα μιας εφημερίδας κοκ. Εμφανίζονται φυσικά νέες μέθοδοι και τρόποι μετάδοσης του μηνύματος, αλλά η αξία των σκίτσων, των βιβλίων, των εφημερίδων έχουν πια τη δική τους οντότητα κι αξία. Ο δημιουργός με το κάθε του σκίτσο δίνει τη δική του ματιά πάνω στην τέχνη και την κοινωνία κι αυτό δεν μπορεί να πεθάνει ποτέ.

Η αλήθεια είναι πως οι εποχές που διανύουμε είναι πολύ δύσκολες, τα Μέσα έχουν μειωθεί, τα οικονομικά πολλές φορές δεν βοηθούν να βιοπορίζεσαι από την τέχνη σου και λίγοι ζουν από αυτό. Είναι όμως ένα επάγγελμα που αν αρχίζει να σού αποδίδει είναι ό,τι ομορφότερο μπορεί να συμβεί στη ζωή σου. Για τον δημιουργό δεν υπάρχει καλύτερο από το να επιβιώνει από το “χόμπι” του. Σημασία έχει να υπάρχει το υλικό, εφόσον εμείς έχουμε τη μαγιά, εγώ δεν ανησυχώ.

-Ένα σκίτσο για την Ελλάδα του 2023 δια χειρός Σπύρου Ορνεράκη πώς θα ήταν;

Όσο μεγαλώνει κανείς αρχίζει και γίνεται όχι σοφότερος αλλά πιο συντηρητικός. Αρχίζουμε πια και μαζευόμαστε πάρα πολύ τότε για αυτό είναι καλό το κομμάτι της δημιουργίας να το αφήνουμε στους νέους ανθρώπους κι αυτός είναι ένας λόγος που εγώ δημιουργώ λιγότερο το 2023. Οι νέοι είναι πολύ πιο φρέσκοι, ήρθε η σειρά τους να πούνε τα δικά τους πράγματα και πιστεύω πολύ στους νέους ανθρώπους που προχωρούν σε αυτόν τον χώρο. Εξάλλου, όσο και να μεγαλώνει κανείς παραμένει μαθητής… επάνω στο σκίτσο, στην εικόνα, στις ιδέες.

-Τα Χανιά, η γενέτειρά σας, φαίνεται πως κάνουν κάποια βήματα στην 9η τέχνη κι όχι μόνο. Ποια θα ήταν για εσάς μια σημαντική παρακαταθήκη ενός καλλιτέχνη για τον τόπο του;

Αυτό που κάνω τα τελευταία 4-5 χρόνια είναι έργο ζωής για εμένα και τον τόπο μου. Εικονογραφώ τη ζωή του Ελευθέριου Βενιζέλου, μια ιδέα-πρόταση που προήλθε από το Ίδρυμα “Ελευθέριος Βενιζέλος” στα Χανιά το οποίο θα το εκδώσει κιόλας και πρόκειται για ένα κόμικ όλο στο χέρι σχεδιασμένο, με τρομερές απαιτήσεις που αποτελεί για εμένα μια σημαντική ευκαιρία να αφήσω κι εγώ ένα σοβαρό αποτύπωμα στον χώρο.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Το Chaniartoon, επισκέφθηκε το 50ο διεθνές φεστιβάλ κόμικ της Ανγκουλέμ. Μια τεράστια αγορά και μια πολύ ξεχωριστή εμπειρία για κάθε λάτρη των κόμικ και όχι μόνο,

Τον Δεκέμβρη του 2022 πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του graphic novel "Musicoma", από το Chaniartoon - International Comic & Animation Festival σε συνεργασία με το βιβλιοπωλείο Σελίδα 17. Το βιβλίο παρουσίασε η Μαρία Όλια Ντακογιάννη, η Μυρτώ Κοκκαλιά, ο Αντώνης Νικολόπουλος - Soloup με τον συντονισμό του Μάριου Ιωαννίδη.

Animation Submission

Artist Alley Participation

Exhibition/Presentation

Volunteer

Εδώ θα βρείτε χρήσιμε πληροφορίες για την μεταφορά, διαμονή, διατροφή, εκτπώσεις, χάρτες της διοργάνωσης, έτσι ώστε να γίνει η διαμονή σας στην Κρήτη μια ξεχωριστή εμπειρία. Περισσότερα θα ανακοινωθούν σύντομα...

Η 7η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί από τις 11 μέχρι τις 24 Σεπτεμβρίου. Περισσότερα θα ανακοινωθούν σύντομα...

The theme of 2023 is space.

Αναμνήσεις από το 6ο Chaniartoon 2022... Σε όλη την διάρκεια του φεστιβάλ, παρακολουθήσαμε περισσότερες από 500 ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους από όλο τον κόσμο, στην αίθουσα προβολών του φεστιβάλ, στο θέατρο "Μίκης Θεοδωράκης".

Αναμνήσεις από το 6ο Chaniartoon 2022... Για τρεις μέρες στο Δημοτικό Κινηματογράφο "Κήπος", παρακολουθήσαμε ταινίες μικρού μήκους που είχαν σαν θέμα τους την μουσική, αλλά και τη μεγάλου μήκους ταινία "Το νησί".