Μέσα στη χωματερή χτυπιέται κι αλυχτά ένα… διπολυκάκι. Προσπαθεί να βάλει σε τάξη τη ζωή και τα σκουπίδια γύρω του, μα είναι αδύνατο. Η απογοήτευση έχει γίνει πια η δεύτερή του φύση. Μόνη του παρηγοριά και απόδραση απ’ τον ζόφο, τα τυράκια που βρίσκει ενίοτε στα σκουπίδια… Τι είναι όμως αυτή η ιστορία και πού την συναντήσαμε;

ΕΝΑΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΗΣ
To Chaniartoon βρέθηκε αυτές τις μέρες στην Θεσαλλονίκη όπου επισκέφθηκε έναν ιδιαίτερο χώρο τέχνης, την Toss Gallery ή αλλιώς Toss Creative Space. Στην ουσία αποτελεί έναν χώρο δημιουργικής έκφρασης ο οποίος απευθύνεται σε καλλιτέχνες που δεν μπορούν να εκφραστούν σε άλλους χώρους. Καθώς ο χώρος της τέχνης είναι αυστηρός, οι ευκαιρίες σε καλλιτέχνες που ασχολούνται με την εικονογράφηση και το κόμικ περιορίζονται κυρίως μόνο σε φεστιβάλ βιβλίου και κόμικ.
Ο χώρος αυτός, βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Θεσσαλονίκης και ουσιαστικά συστεγάζεται με ένα κεντρικό μπαρ στην οδό Βαλαωρίτου. Έτσι τις δράσεις μπορεί να τις παρακολουθήσει από τη μία ο κόσμος που θα έβγαινε για ένα ποτό, αλλά από την άλλη και ο κόσμος που θα πήγαινε σε εκθέσεις και μουσεία.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ ΣΤΗ… ΣΥΜΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ
Η υπεύθυνη του χώρου, Θεανώ Γιαννέζη, καθώς βρέθηκε κάποια χρόνια στην Ινδονησία, είδε τι συμβαίνει εκεί ως προς το κομμάτι συλλογικότητα και τέχνη. Με την επιστροφή της στην Θεσσαλονίκη θέλησε να κάνει κάτι διαφορετικό στην πόλη και όχι έναν χώρο που θα έχει απλά κάδρα στον τοίχο. Η ιδέα είναι να υπάρχει μια συνολική εμπειρία στον θεατή, ενώ ταυτόχρονα ο καλλιτέχνης να δείχνει όλο τον χαρακτήρα και τις σκέψεις του. Όπως χαρακτηριστικά μας λέει «η όλη σκέψη είναι να μην κάνουμε αμήχανο τον άνθρωπο μέσα σε μία αίθουσα… γι’ αυτό βάζουμε πολλές φορές στη μέση της έκθεσης διαδραστικά εκθέματα». Τα πρότζεκτ επιλέγονται έτσι ώστε, σε όποια εικαστική κατηγορία κι αν ανήκουν, να εξελίσσονται ένα βήμα παραπάνω. Βέβαια στο όλο εγχείρημα υπάρχει και η απαραίτητη αυστηρότητα που χρειάζεται, ενώ προηγείται ένα μεγάλο διάστημα συζήτησης με τον καλλιτέχνη. Ζητούμενο είναι οι καλλιτέχνες να εκφραστούν, αλλά και να το διασκεδάσουν και όχι απλά να κάνουν μία έκθεση για οικονομικούς ή άλλους λόγους.

“ΤΟ ΔΙΠΟΛΥΚΑΚΙ” ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ
Στον χώρο αυτό φιλοξενείται αυτή τη στιγμή η έκθεση βασισμένη στο κόμικ “Το Διπολυκάκι”. Πρόκειται για ένα κόμικ που έχει δημιουργήσει η Μαρία-Ελισάβετ Κοτίνη και εκδόθηκε πρόσφατα από τον εκδοτικό οίκο Red Noir. Η Μαρία-Ελισάβετ γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη του 1988, είναι απόφοιτη της δραματικής σχολής του Κεντρικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, καθώς και της Νομικής σχολής του ΑΠΘ. Είναι από τα ιδρυτικά μέλη της ομάδας θέατρου C for Circus, τραγουδίστρια και στιχουργός του ηλεκτρονικού συγκροτήματος M.A.T.E. (Meetings Along the Edge), αλλά και σκηνοθέτιδα, μοντέρ και παραγωγός της εναλλακτικής εταιρίας trash videos “Ursula Henares Prodaksionz”.
«Η Μαρία είναι μια καλλιτέχνιδα της πόλης, είναι μια ηρωίδα της πόλης, που όλοι την ξέρουμε σαν τραγουδίστρια της μπάντας M.A.T.E., με ποικίλα πρότζεκτ, όπως καραόκε, escape rooms κλπ. Είναι ένα άτομο το οποίο φέρνει ζωή μέσα στην κατάθλιψη της Θεσσαλονίκης», μας αναφέρει η Θεανώ, ενώ σχετικά με το κόμικ μας λέει πως «είναι ένα τρομερό κομιξάκι, με φοβερή πλοκή και αφήγηση, χάλια σχέδιο, αλλά ό,τι πρέπει γιατί καταφέρνει να σε ταξιδέψει τόσο καλά μέσα σε μόλις δώδεκα σελίδες… Η αφήγηση είναι πολύ δυνατή που είναι και το πιο σημαντικό, γιατί πολλά έργα, όσο ωραία κι αν είναι εικαστικά, τους λείπει η αφήγηση και χάνουν από εκεί. Ως υπεύθυνη του χώρου είπα ότι πρέπει να το δει κόσμος αυτό, το οραματίζομαι, μπορεί να γίνει φοβερή έκθεση γιατί εμπεριέχει μεγάλη εικαστικότητα μέσα… Είναι ένας καλλιτέχνης που τον χρειάζεται ο χώρος μας για να δούμε κι εμείς οι θεατές πως γίνονται πράγματα “out of the box”».

ΜΙΑ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Στον χώρο διαβάζουμε το κόμικ της Μαρίας Ελισάβετ, σε μεγάλες εκτυπώσεις, μαζί με το “Doomed live”, το οποίο εμπεριέχεται κι αυτό στο ίδιο άλμπουμ. Στο κέντρο της αίθουσας συναντάμε δύο διαδραστικά εκθέματα, ένα μεγάλο επιτραπέζιο τύπου φιδάκι, το οποίο είναι εμπνευσμένο από “Το διπολυκάκι”, καθώς και δύο ακόμα παιχνίδια που συναντάμε σε παιδικά βιβλία. Τη βραδιά των εγκαινίων πραγματοποιήθηκε μια ζωντανή performance, όπου η καλλιτέχνιδα αφηγήθηκε, με την απαραίτητη δραματοποίηση, όλη την ιστορία με συνοδεία ηλεκτρονικής μουσικής.
Μια όμορφη έκθεση, σε έναν ιδιαίτερο χώρο, ο οποίος καταφέρνει να δώσει χρώμα και ζωή στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Και χαρήκαμε ιδιαίτερα, όταν μάθαμε ότι ήδη συζητιέται και μια ακόμα έκθεση κόμικ, από δύο αγαπημένους καλλιτέχνες του φεστιβάλ. Ανυπομονούμε…

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Ολοκαύτωμα μια λέξη και θεματική φορτισμένη με το τραύμα, τον πόνο, την απώλεια, που ακόμα κι οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να προσεγγίσουν προκειμένου να μεταδώσουν στους μαθητές τη γνώση. Αυτό το πρόβλημα έρχεται να λύσει ένα graphic novel, το οποίο στοχεύει να αποτελέσει ένα πολύτιμο εγχειρίδιο για τους διδάσκοντες ενώ παράλληλα κερδίζει τα παιδιά καθώς αποτελεί ένα αγαπητό μέσο για αυτά.

Το “μολύβι μελάνι” συναντά τις συγγραφείς Γεωργία Καραντώνα και Τασούλα Τσιλιμένη από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, λίγες μέρες πριν την παρουσίαση του βιβλίου τους με τίτλο “Graphic novel και Ολοκαύτωμα”, διδακτικές προτάσεις κι εφαρμογές στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση από τις εκδόσεις Ροπή, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 17 Μαΐου στην πόλη μας.
Πρόκειται για ένα χρήσιμο εκπαιδευτικό εργαλείο που αποτελείται από δύο μέρη: το επιστημονικό, στην προσπάθεια να γνωρίσει στο ελληνικό κοινό το είδος του graphic novel που έχει μεγάλη εξέλιξη, ενώ στο δεύτερο μέρος επικεντρώνεται στα graphic novels που έχουν ως θεματική το Ολοκαύτωμα. Σύμφωνα με την κα Τσιλιμένη, στην Ελλάδα δεν υπάρχει υλικό για το Ολοκαύτωμα σε αυτό το είδος, οπότε περιλαμβάνει βιβλία από όλο τον κόσμο, σε μια διεξοδική μελέτη της κα Καραντώνα, υποψήφιας διδάκτορος στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο πλαίσιο της διατριβής της.

ΜΙΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως το βιβλίο προσεγγίζει όχι μόνο τη “δύσκολη” αυτή θεματική, αλλά και κάθε ιστορικό γεγονός γύρω από την απώλεια και το τραύμα, ενώ ακολουθώντας την πιο σύγχρονη διδακτική μεθοδολογία, δίνονται μέσα από τις τέχνες (έργα τέχνης, ταινίες, λογοτεχνία κοκ) προτάσεις για τον τρόπο προσέγγισης του τραυματικού αυτού γεγονότος από τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι θα κληθούν να το διδάξουν στους μαθητές. «Δεν ακυρώνουμε την παραδοσιακή μορφή διδασκαλίας, ούτε τις υπόλοιπες τέχνες που μιλούν για το Ολοκαύτωμα, απλώς προτείνουμε έναν εναλλακτικό τρόπο, ένα απολαυστικό μέσο που είναι ιδιαίτερα αγαπητό στη νεολαία, προκειμένου να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον τους, να κατανοήσουν το παρελθόν, να ερμηνεύσουν το παρόν, με το βλέμμα στο μέλλον» εξηγεί η καθηγήτρια και συγγραφέας Τασούλα Τσιλιμένη.

ΤΟ ΕΝΑΥΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ
Πώς προέκυψε όμως η ανάγκη συγγραφής ενός τέτοιου χρήσιμου οδηγού για τους εκπαιδευτικούς κι όχι μόνο; Οι δύο συγγραφείς απαντούν πως πριν χρόνια, είχε γίνει μια σχετική έρευνα σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων η οποία ανέδειξε το ζήτημα: «Διαπιστώσαμε πως ό,τι αφορούσε ευαίσθητα κοινωνικά θέματα, οι εκπαιδευτικοί απέφευγαν να το προσεγγίσουν στην τάξη, ενώ σε συνομιλίες μαζί τους έγινε αντιληπτό ότι ήταν μια ενδιαφέρουσα θεματική για εκείνους αλλά δεν ήξεραν με ποιο τρόπο να την προσεγγίσουν και εντάξουν στην εκπαιδευτική διαδικασία». Ο εκπαιδευτικός έχει στα χέρια του λοιπόν ένα εγχειρίδιο που θα τον βοηθήσει να “αγκαλιάσει” τέτοια συγκρουσιακά θέματα, ενώ δύναται να αποτελέσει κι ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα για όποιον το επιθυμεί, καθώς όπως υπενθυμίζουν οι δημιουργοί πλέον αρκετά ιστορικά, κλασικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας μεταγράφονται με τη μορφή του graphic novel. Σύμφωνα με την κα Τσιλιμένη υπάρχει η αγωνία εκπαιδευτικών και γονέων να φέρουν τα παιδιά σε επαφή με το βιβλίο και τα έντυπα εν γένει κι ο τρόπος αυτός αποτελεί μια δημιουργική λύση στο ζήτημα, ενώ η κα Καραντώνα μιλά για ένα είδος που δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να επανακωδικοποιήσει και επανανοηματοδοτήσει το κείμενο, αφήνοντας τη φαντασία των παιδιών ελεύθερη. «Αποτελεί κάτι σαν αφορμή το graphic novel και έπειτα τα παιδιά αφού γνωρίσουν το θέμα μπορούν να ψάξουν τη μαρτυρία, άλλα λογοτεχνικά είδη κοκ» αναφέρει σχετικά η υποψήφια διδάκτωρ.

ΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣΗ
Η εκπαιδευτική κοινότητα έχει ήδη ανταποκριθεί θετικά στο εν λόγω βιβλίο, με τη Θεσσαλονίκη, το Μουσείο Σχολικής Ζωής κι Εκπαίδευσης στην Αθήνα, αλλά και το Λονδίνο να αποτελούν κάποια από τα μέρη που καλωσόρισαν και με το παραπάνω την παρουσίαση του εγχειριδίου. «Οι εκπαιδευτικοί πλέον ψάχνουν πέρα από τα καθιερωμένα κι ενδιαφέρονται να καταπιαστούν μέσω της 9ης τέχνης με τη συγκεκριμένη θεματική» υποστηρίζει η κα Καραντώνα ενώ προσθέτει πως και τα ίδια τα παιδιά παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον τις παρουσιάσεις, καταλαβαίνοντας μάλιστα πως η νοοτροπία ότι τα κόμικς αφορούν μόνο κωμικά κι ευχάριστα γεγονότα ή είναι μόνο για μικρά παιδιά δεν υφίσταται. Θυμάται μάλιστα πως όταν παρουσίασε τον προηγούμενο μήνα το βιβλίο στην Αγγλία υπήρχε ενθουσιασμός και θετικά σχόλια, ενώ έτσι κι αλλιώς οι δημιουργοί έχουν στο μυαλό τους εξαρχής ότι προορίζεται για ενήλικες κατά βάση, οι οποίοι μάλιστα μπορούν να απολαύσουν το βιβλίο και να εμπλουτίσουν με αυτό τις γνώσεις τους.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ
Η πρόσκληση από την φιλόλογο Ελένη Φουντά και την σχολική σύμβουλο Αθηνά Ντούλια για την παρουσίαση του graphic novel στην πόλη μας έγινε αμέσως αποδεκτή από τις δύο συγγραφείς και έτσι την Τετάρτη 17 Μαΐου στις 19:00 οι συγγραφείς Γεωργία Καραντώνα και Τασούλα Τσιλιμένη θα παρουσιάσουν το εκπαιδευτικό αυτό εργαλείο στη συνεδριακή αίθουσα της τράπεζας Χανίων. Η εκδήλωση γίνεται σε συνδιοργάνωση των διευθύνσεων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Κρήτης κι Αντιπεριφέρειας, με ομιλητές τις δύο συγγραφείς, την κα Ντούλια αλλά και παρεμβάσεις μαθητών.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Μπήκε ο Μάιος και μαζί με την άνοιξη, ανθίζουν και τα φεστιβάλ κόμικ σε όλη την Ελλάδα.
Την αρχή κάνει η Θεσσαλονίκη με την 7η διοργάνωση του The Comic Con, η οποία “τρέχει” ήδη και θα διαρκέσει έως αύριο, Κυριακή, 7 Μαΐου, στο συνεδριακό κέντρο “Ιωάννης Βελλίδης”.
Την σκυτάλη παίρνει στη συνέχεια η Αθήνα, με το ιστορικό Comicdom, το οποίο φτάνει αισίως στην 17η διοργάνωσή του. Αυτό θα διεξαχθεί από τις 12 μέχρι της 14 Μαΐου, ενώ φέτος αλλάζει και τόπο διεξαγωγής, καθώς θα πραγματοποιηθεί στην “Τεχνόπολις”, στο Γκάζι.
Το τρίτο σαββατοκύριακο του Μαΐου οι καλλιτέχνες ξεκουράζονται και αντί για σκίτσα σε χαρτιά, ζωγραφίζουν… σταυρούς δίπλα σε λίστες ονομάτων.
Ο Μάιος κλείνει με το LAComics Festival, που θα πραγματοποιηθεί για 5η χρονιά στη Λάρισα, στον Μύλο του Παπά.
Το σερί των φεστιβάλ ολοκληρώνεται με άρωμα Κρήτης, καθώς θα διεξαχθεί στο Ηράκλειο, στις 4-5 Ιουνίου, το 3ο Cretan Comic Con, στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο καλοκαίρι, για να ξεκουραστούμε κι από Σεπτέμβρη να συνεχίσουμε τη βόλτα στα φεστιβάλ κόμικ από εκεί που την… αφήσαμε. Συγκεκριμένα, από την Κρήτη και τα Χανιά με την 7η διοργάνωση του Chaniartoon!
Μέχρι τότε όμως, ας δούμε τι περιμένουμε από τα προσεχή φεστιβάλ στην Ελλάδα.

THE COMIC CON
Το φεστιβάλ αρχίζει με μια έκθεση αφιερωμένη στα 100 χρόνια του Morris, του δημιουργού μεταξύ άλλων του γνωστού καουμπόι Λούκυ-Λουκ. Στην εκδήλωση θα είναι παρών ο Achde, ο οποίος σχεδίαζε τον Λούκυ Λουκ μετά τον θάνατο του Morris το 2003. Κλεφτές ματιές στα έργα Ελλήνων δημιουργών για την συγκεκριμένη έκθεση είχαμε την ευκαιρία να πάρουμε μέσα από τα social media της διοργάνωσης. Τις επόμενες μέρες, οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν πλήθος εργαστηρίων, masterclasses, ομιλιών και παρουσιάσεων και φυσικά το μεγάλο artist alley, με καλλιτέχνες από όλη την Ελλάδα, εκδοτικούς οίκους και σχετικά μαγαζιά. Το φεστιβάλ κλείνει αύριο βράδυ 7 Μαΐου, με ένα after party, σε μαγαζί στα φημισμένα Λαδάδικα.

COMICDOM
Το Comicdom μετακομίζει φέτος στην “Τεχνόπολις” και αναμένεται να έχει περισσότερο κόσμο από κάθε άλλη χρονιά. Στα ονόματα των καλεσμένων ξεχωρίζει αυτό του Tito Faraci, ο οποίος είναι ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς σεναριογράφους κόμικ. Δουλειές του έχουν εκδοθεί σε περισσότερες από είκοσι χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, ο Tito Faraci θα βλέπει και portfolio Ελλήνων δημιουργών κόμικ και εικονογράφων, ενώ θα στηθούν και τέσσερις θεματικές εκθέσεις. Η πρώτη έχει τίτλο “Κόμικς από την Θάλασσα”, από έξι διεθνείς καλλιτέχνες, που έχουν δημιουργήσει ειδικά για την έκθεση έργα με έμπνευση την θάλασσα. Την δεύτερη έκθεση με τίτλο “Η Άνθηση της Εγχώριας Queer εικονογράφησης”, υπογράφουν δεκατέσσερις εικονογράφοι, οι οποίοι μέσα από την τέχνη τους μιλάνε για την αγάπη, την σεξουαλικότητα, την αποδοχή και την υποκειμενικότητα της ταυτότητας. Η τρίτη έκθεση είναι αφιερωμένη στον Calvino Immaginario, με αφορμή τα 100 χρόνια από την γέννησή του. Τέλος, η καλλιτέχνιδα που τιμάται φέτος είναι η Αγγελική Σαλαμαλίκη, η οποία φιλοτέχνησε την αφίσα του φεστιβάλ και ανθολογεί ορισμένες από τις καλύτερες δουλειές της σε μια έκθεση αντιπροσωπευτική της πορείας της. Το φεστιβάλ της πρωτεύουσας εμπλουτίζεται με πλήθος εργαστηρίων, ομιλιών, προβολών, ενώ θα ανακοινωθούν και τα φεστινά Ελληνικά Βραβεία Comic.

LACOMICS FESTIVAL
To φεστιβάλ της Λάρισας μαζεύει κάθε χρόνο πλήθος καλλιτεχνών από όλη την Ελλάδα, δίνοντας έμφαση στις αυτοεκδόσεις. Μετράμε έτσι 50 καλλιτέχνες στο Artist Alley, 32 εικονογράφους που θα εκθέσουν τα έργα τους από τις 26 μέχρι τις 29 Μαΐου. Αμέσως μετά, από τις 29 Μαΐου μέχρι την 1η Ιουνίου, αναλαμβάνουν οι 29 τοπικοί καλλιτέχνες. Φυσικά το φεστιβάλ θα πλαισιωθεί με πλήθος εκδηλώσεων, όπως παρουσιάσεις, εργαστήρια, προβολές κ.ά. Ανάμεσά τους και μια έκθεση Ελλήνων αλλά και ξένων καλλιτεχνών, από την οποία έχουμε ήδη δει κάποια δείγματα στην ιστοσελίδα της διοργάνωσης και ανυπομονούμε και για τα υπόλοιπα.

CRETAN COMIC CON
Στο τοπικό φεστιβάλ κόμικ στο Ηράκλειο θα παραβρεθούν 49 δημιουργοί κόμικ από όλη την Ελλάδα, παρουσιάζοντας καινούρια και παλιά έργα. Το πρόγραμμα της διοργάνωσης θα πλαισιωθεί με την παρουσία των εκδοτικών κόμικ της Ελλάδας, αρκετά εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους, προβολές animation ταινιών και πολλά ακόμη. Δίπλα στους καλλιτέχνες θα στηθεί και μια σκηνή, όπου τις επόμενες μέρες αναμένεται να ανακοινωθούν οι μουσικοί αλλά και οι stand up comedians που θα ανέβουν. Κάθε χρόνο ξεχωρίζει και ο διαγωνισμός cosplay, όπου ένας μεγάλος αριθμός ατόμων ντύνονται ήρωες από κόμικ και anime και διαγωνίζονται για την καλύτερη στολή. Στο φεστιβάλ οι θεατές εκτός από τα κόμικς θα έχουν την ευκαιρία να παίξουν και να γνωρίσουν αρκετά επιτραπέζια παιχνίδια.
Βλέποντας το πλούσιο αυτό φεστιβαλικό πρόγραμμα, το πλήθος των καλλιτεχνών αλλά και του κόσμου που το επισκέπτεται, εύκολα κανείς αντιλαμβάνεται ότι η τέχνη του κόμικ αναπτύσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Τα φεστιβάλ έχουν πια φτάσει διψήφιο νούμερο, ενώ ενδιαφέρον στις εκδόσεις κόμικ έχουμε και από τους μεγάλους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους. Η εξέλιξη αυτή μόνο χαμόγελα μπορεί να μας φέρει, βλέποντας πως η τέχνη του κόμικ, όχι απλά επιβιώνει στην ψηφιακή εποχή, αλλά έχει να δώσει ακόμα πολλά και μάλιστα σε όλες τις γενιές.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Από μικιό ζωγράφιζε παντού, ενώ χανόταν με τις ώρες στο κόσμο των παιχνιδιών, ξεφεύγοντας έτσι μέχρι και σήμερα στη μαγεία του φανταστικού. Ο Χανιώτης καλλιτέχνης Βαγγέλης Μανούσακας μιλά στο “Μολύβι μελάνι” για έναν χώρο καλλιτεχνικό με πολλές προοπτικές και ενδιαφέρον, αυτόν των επιτραπέζιων παιχνιδιών και της εικονογράφησης γενικότερα, δίνοντας μας να καταλάβουμε πως τα games είναι κομμάτι του εαυτού του.

– Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σου με την 9η τέχνη;
Θα πω το κλασικό, από μικιό ζωγράφιζα παντού, σε βιβλία, θρανία, τοίχους, και απλώς συνέχισα να το κάνω και μεγαλύτερος. Κάποια στιγμή στο Λύκειο αποφάσισα ότι θέλω να ασχοληθώ επαγγελματικά με αυτό και γράφτηκα σε μια σχολή για σκίτσο – κόμικ. Έπειτα ασχολήθηκα με πιο γραφιστικές δουλειές μέχρι που ανακάλυψα τον κόσμο του παιχνιδιού κι ότι μπορώ να ζωγραφίζω για επιτραπέζια παιχνίδια, video games και γενικά εικονογράφηση σε αυτόν τον κλάδο κι – αργά σχετικά – ξεκίνησα να δουλεύω στην πρώτη μου ελληνική εταιρία για επιτραπέζια παιχνίδια.

– Είναι ένας άλλος τομέας που ανοίγεται αυτός των επιτραπέζιων παιχνιδιών; Τι κάνεις ακριβώς;
Τα επιτραπέζια παιχνίδια έχουν ανέβει πάρα πολύ, από εκεί που θεωρούνταν ένα χόμπι πιο περιθωριακό θα μπορούσαμε να πούμε, πλέον δεν γνωρίζω κάποιον που δεν έχει έρθει σε επαφή με αυτά με κάποιον τρόπο. Υπάρχει τεράστια παραγωγή επιτραπέζιων και πολλή ζήτηση, με διαφορετικά στιλ για τον εικονογράφο και θεωρώ πως είναι ένας πολλά υποσχόμενος χώρος. Εμένα συνήθως μου δίνουν ένα πλαίσιο αναφοράς, μου λένε για παράδειγμα θέλω μια εικονογράφηση με στρατιώτες που φωνάζουν κάτω από ένα λάβαρο, μου στέλνουν κάποιες κατευθύνσεις κι έπειτα εγώ στέλνω 4-5 σκίτσα κι ιδέες, διαλέγουμε κάποιο και προχωράμε με αυτό, ενώ είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με τον art director. Κάθε παιχνίδι έχει άλλες ανάγκες αλλά η λογική είναι ίδια. Τα βιντεοπαιχνίδια από την άλλη είναι ουσιαστικά concept art, σχεδιάζω τα κουστούμια, τους χαρακτήρες, τα περιβάλλοντα σε 2d, χρωματικές παλέτες κ.λπ., τα οποία μετά τα χρησιμοποιούν 3d επαγγελματίες κι άλλα άτομα του χώρου για να στήσουν το παιχνίδι. Τελευταία ασχολούμαι με το παιδικό βιβλίο και τα παιχνίδια με κάρτες.

– Υπάρχει κάτι που προτιμάς περισσότερο και θα ήθελες να αφοσιωθείς σε αυτό;
Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα από το ψηφιακό κομμάτι να περάσω στο “πραγματικό”. Δηλαδή να περάσω στο κομμάτι του fine art, των καλών τεχνών, και σε πιο φυσικά υλικά και να μεταφέρω όλο αυτό που κάνω σε λάδια κι ακρυλικά, να κάνω κάποια έκθεση κοκ. Έχει άλλη αίσθηση όλο αυτό και νιώθω ότι χάνω επαφή με το υλικό όταν δουλεύω κατά βάση ψηφιακά. Γενικά πάντως θέλω να ασχολούμαι με τα παιχνίδια, το fantasy, το παιδικό βιβλίο και τα επιτραπέζια γιατί είναι ο κλάδος που με ενδιαφέρει κι είναι το χόμπι μου, είμαι κι εγώ ένας gamer εξάλλου κι έτσι γνώρισα αυτόν τον κόσμο και σκέφτηκα πως θα ήθελα να δουλεύω σε αυτόν.

– Κινείσαι στον χώρο του φανταστικού και των παιχνιδιών στα έργα σου. Οι επιρροές ποιες ήταν κι είναι; Τι σε κράτησε σε αυτόν τον κόσμο;
Όταν ξεκινάς να παίζεις παιχνίδια ρόλων από τα 12 σου, υπάρχει ένας βομβαρδισμός εικόνων “φανταστικών”. Διάβαζα και διαβάζω αρκετά λογοτεχνία αυτού του είδους, ενώ από παιδί αποτελεί κομμάτι της ζωής μου η επιστημονική φαντασία, οι αντίστοιχες ταινίες και το gaming, οπότε η έμπνευση έρχεται ουσιαστικά από μόνη της μέσα από την τριβή. Μετά φυσικά το “εκπαιδεύεις” και εξελίσσεται όλο αυτό, καθώς κάθε φορά αφιερώνω χρόνο σε έρευνα για το κάθε πρότζεκτ. Τα games είναι κομμάτι της ζωής μου, ξεφεύγω λίγο από την πραγματικότητα, είναι διασκεδαστικά και με κρατούν σε εγρήγορση. Δεν ήμουν ποτέ από τα παιδιά που θα έβγαιναν να παίξουν μπάλα στις αλάνες, αλλά παίζαμε βιντεοπαιχνίδια, επιτραπέζια και πηγαίναμε σινεμά.

– Μπορεί να ζήσει ένας εικονογράφος – σκιτσογράφος από την τέχνη του στην επαρχία όπως εσύ; Υπάρχουν εμπόδια και περιορισμοί;
Πλέον δεν έχει σημασία από πού δουλεύεις. Εγώ δηλαδή δουλεύω κατά βάση για εξωτερικό και συγκεκριμένα Αμερική, παρόλο που μένω Χανιά. Τώρα τα πάντα γίνονται διαδικτυακά, οπότε από ένα σημείο και μετά αν είσαι καλός στη δουλειά σου και ανταγωνιστικός στον χώρο, τότε οι πελάτες σε βρίσκουν και μπορούν να είναι από το εξωτερικό. Μάλιστα θεωρώ πως είναι ένα επάγγελμα που μπορεί να σου επιτρέψει να ζήσεις όπου θες και να εργάζεσαι εξ αποστάσεως.

– Πέρυσι συμμετείχες πρώτη φορά σε φεστιβάλ και μάλιστα στη γενέτειρά σου, το Chaniartoon στα Χανιά. Αυτό τι σημαίνει για εσένα αλλά και για τον τόπο που πραγματοποιείται;
Για εμένα ήταν μια αξέχαστη εμπειρία. Δεν έβλεπα επαγγελματίες ή πελάτες μπροστά μου, αλλά απλό, καθημερινό κόσμο ο οποίος ερχόταν να θαυμάσει την τέχνη μας και να επικοινωνήσουμε. Αυτό ήταν και το πιο σημαντικό, μαζί με το γεγονός ότι ήρθα σε επαφή με τον κλάδο μου, με άτομα που η τέχνη είναι κομμάτι της ζωής τους, γιατί είναι κάτι που δεν το ζω επειδή δουλεύω στην “ψηφιακή μου σπηλιά”. Το γεγονός ότι γίνεται στα Χανιά, στο επίπεδο που έχει φτάσει, μόνο θετικό μπορεί να είναι και πλέον αποτελεί θεσμό για την πόλη. Φέρνει σε επαφή τον κόσμο με ένα φεστιβάλ που εξυμνεί τις τέχνες, με κόμικς κι animation υψηλού επιπέδου, κάτι που έλειπε από τα Χανιά.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

O Francesco Tulio Altan, αποτελεί έναν από του σημαντικότερους σκιτσογράφους της Ιταλίας. Στην Ελλάδα τον γνωρίσαμε μέσα από τα τεύχη αλλά και τις εκδόσεις του περιοδικού “Βαβέλ”. Αυτές τις μέρες, στο μουσείο της Pistoia, μιας σχετικά μικρής πόλης κοντά στην Φλωρεντία, φιλοξενείται μια έκθεση αφιερωμένη στην ιταλό σκιτσογράφο με τίτλο “Altan, Cipputi και Pimpa – Ο κόσμος όπως είναι και όπως θα έπρεπε να είναι”. Ποιος είναι όμως ο Cipputi, ποιος ο Pimpa και πως στ’ αλήθεια είναι ο κόσμος; To Chaniartoon επισκέφθηκε την σημαντική αυτή έκθεση, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι και τις 30 Ιουλίου.

Ο Altan γεννήθηκε στο Τρεβίζο της Ιταλίας το 1942. Άρχισε τις σπουδές του στην αρχιτεκτονική, τις οποίες όμως σταμάτησε για να εργαστεί στο σινεμά, ως σκηνογράφος αλλά και σαν σεναριογράφος. Το 1974 θα αρχίσει να δημοσιεύει τακτικά τα σκίτσα του στην ιταλική εφημερίδα “Linus”. Τα σκίτσα αυτά αποτελούν μια σειρά στην οποία εμφανίζεται ο Trino, ένας θεός που θέλει να φτιάξει τον κόσμο, αλλά παρενοχλείται από τον ανώτερό του. Στο κόμικ αυτό κυριαρχεί το απλό σχέδιο και το επαναλβανόμενο μοτίβο των δύο χαρακτήρων που μιλάνε, ενώ μεγάλη βαρύτητα έχουν οι διάλογοι και οι ατάκες. To 1975 θα σχεδιάσει έναν μικρό σκύλο με κόκκινες βούλες, τον Pimpa. Πρόκειται για έναν σκύλο που ανακαλύπτει τον κόσμο και αφηγείται τις ιστορίες του στον αφεντικό του. Τον ίδιο χρόνο, σχεδιάζει τον χαρακτήρα του Cipputi, έναν αριστερό συνδικαλιστή εργάτη. Εδώ ο Altan, με το απλό πάλι σχέδιο, σατιρίζει με καυστικές ατάκες, πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Όπως μας πληροφορεί το βιογραφικό του στην είσοδο της έκθεσης, ο Altan έχει εργαστεί πολύ στο θέατρο, ενώ πέρα από τη ζωγραφική αγαπάει το ποδήλατο. Μάλιστα το 2001 πραγματοποίησε με δύο ακόμα φίλους του την διαδρομή Τεργέστη-Κωνσταντινούπολη με ποδήλατο. Έχει πάρει πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων και το βραβείο καλύτερου Ιταλού σκιτσογράφου, το 1976, στο φεστιβάλ Lucca της Ιταλίας (το πιο σημαντικό φεστιβάλ της Ιταλίας και το μεγαλύτερο της Ευρώπης). Το 2019 κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ για τον ίδιο με τίτλο “Με λένε Altan και ζωγραφίζω cartoon”.

Η έκθεση χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά τον Cipputi, αλλά και όλους τους χαρακτήρες του σύμπαντος του Altan, όπως τον Deporcellis (ένας πλούσιος άντρας, παθιασμένος για το χρήμα, χωρίς ψυχή που περιφρονεί τους φτωχούς), τον Nando (ένας “πρωταθλητής” των βασικών ενστίκτων, με τα οποία θα επιτεθεί σε οποιονδήποτε αδύναμο), τον Baschetto (ένας αριστερός αγωνιστής από τη βάση, πολύ ενθουσιώδης και πάντα λίγο απογοητευμένος) και πολλούς ακόμα. Οι χαρακτήρες μερικές φορές είναι και πολιτικοί πρωταγωνιστές, αλλά τις περισσότερες φορές είναι άνθρωποι ανώνυμοι, που έχουν βαρεθεί τα ψέματα και τις κακές ειδήσεις και λένε αυτό που αυθόρμητα σκέφτονται. Πρόκειται για μια σειρά που θίγει ζητήματα κοινωνικά και πολιτικά, με αρκετή δόση ειρωνείας και απολαυστικές ατάκες. Τα σχέδια είναι τοποθετημένα χρονολογικά, από το 1974 μέχρι το 2022, κάτι που επιτρέπει να τα δούμε και εξελικτικά στο πέρασμα των χρόνων. Τα πρώτα σχέδια έχουν φτιαχτεί με σινική μελάνη, ενώ από το 1981 και μετά (όπου άρχισαν να δημοσιεύονται σε εβδομαδιαία περιοδικά) κάνει την εμφάνισή του το χρώμα με ειδικούς μαρκαδόρους και εκολίνες, ενώ από το 2003 και μετά χρωματίζει πια τα σκίτσα του ψηφιακά. Στο δεύτερο μέρος της έκθεσης βρίσκουμε τις παιδικές εικονογραφήσεις του Altan. Πρόκειται για έναν κόσμο ηρεμίας, αποδοχής, όπου επικρατεί το ενδιαφέρον για τη ζωή. Ο Altan χωρίς να γίνεται επιτηδευμένα παιδαγωγικός, παρουσιάζει έναν κόσμο όπου το ύψος των διαφορών είναι απλά μια ανταλλαγή ιδεών και κάθε τι πηγή νέων σκέψεων. Πιστεύει σε αυτόν τον κόσμο και εκφράζει μέσα από αυτόν όλα του τα συναισθήματα και τα όνειρα, τα οποία στον κόσμο των ενηλίκων διαστρεβλώνονται. Το πιο σημαντικό του έργο είναι ο Pimpa, ένα μικρό σκυλί με κόκκινες βούλες, το οποίο το ζωγράφισε σε ένα σύντομο ταξίδι του στο Μιλάνο, ενώ κρατούσε στα χέρια του την μόλις δύο χρονών κόρη του. Ο Pimpa είναι περίεργος για τον κόσμο, κάτι που τον οδηγεί σε περιπέτειες για να τον γνωρίσει, να μαζέψει γνώση, να την μοιραστεί αλλά και να βοηθήσει τους άλλους. Πέρα από τις εικονογραφήσεις του Pimpa, ο θεατής μπορεί να μπει σε ένα εικονογραφημένο δωμάτιο βγαλμένο από τα βιβλία, αλλά και να παρακολουθήσει την animation σειρά. Στο μέρος αυτό της έκθεσης συναντάμε και μια σειρά από άλλες παιδικές εικονογραφήσεις του Altan.

Η έκθεση μας άφησε με τις καλύτερες εντυπώσεις, για έναν πολύπλευρο καλλιτέχνη, που από την δεκαετία του 1980 που τον διαβάζαμε στη “Bαβέλ” μέχρι σήμερα, παραμένει επίκαιρος, κυνικός και συγχρόνως ονειροπόλος.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Εφηβικοί έρωτες, νεανικές ανησυχίες και φιλίες που αναμένουν την καθιερωμένη πασχαλινή συνάντηση για να πιάσουν το νήμα από εκεί που το άφησαν πέρυσι…

Το “Μολύβι μελάνι” μιλά με τους δημιουργούς του graphic novel “Mέρες λατρείας”, Γιώργο Γούση και Παναγιώτη Πανταζή (panpan), των εκδόσεων Polaris, που αποτυπώνουν ένα εφηβικό Πάσχα στο οποίο οι άγιες μέρες γίνονται το φόντο για τις προσωπικές ιστορίες των ηρώων – εφήβων…

– Μέρες λατρείας, ένα graphic novel με πασχαλινό φόντο. Το Πάσχα των δικών σας εφηβικών χρόνων τι φόντο κι αναμνήσεις περιλαμβάνει;

Π.Π.: Εμένα είναι μια μίξη από Λέσβο κυρίως, που βρίσκομαι και τώρα για το Πάσχα, αλλά και από Τσαγκαράδα Πηλίου. Η εμπειρία στο χωριό ήταν πάνω-κάτω σαν κι αυτήν που περιγράφουμε στο βιβλίο. Φτιάξαμε με τον Γιώργο μια μίξη πάλι των αναμνήσεών μας και των χωριών μας. Το χωριό που αποτυπώνουμε στο κόμικ δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, αλλά περιλαμβάνει λίγο από Λέσβο, Πήλιο και Ήπειρο, τόσο με καταστάσεις που έχουμε ζήσει όσο κι αρχιτεκτονικά, μορφολογικά κ.λπ., “παντρεύοντας” βουνό και θάλασσα.

Γ.Γ.: Επειδή πηγαίναμε κι οι δύο στα χωριά μας, μπλέξαμε ουσιαστικά τις εμπειρίες μας σε αυτήν την αφήγηση και το σκηνικό με στοιχεία κι από τους δύο τόπους. Οπότε το φόντο μας ήταν οι έντονες διακοπές του Πάσχα, παρέες, ήθη, έθιμα, παρελθόν και μέλλον. Γενικότερα το κόμικ είναι πολύ κοντά στις δικές μας… μέρες λατρείας. Εγώ πήγαινα κάθε Πάσχα στο χωριό μου, λίγο έξω από τα Γιάννενα και γινόταν ένας τόπος συνάντησης για εμάς που ερχόμασταν από άλλα μέρη αλλά και για τα υπόλοιπα παιδιά. Οι συναντήσεις μας μοιάζανε εθιμοτυπικές και γεννούσαν ιστορίες, αφού ακόμη κι οι εφηβικοί μας έρωτες μπορεί να κρατούσαν και τέσσερα Πάσχα για να ευδοκιμήσουν.

– Μπορεί τελικά η παράδοση ή ακόμη και η θρησκεία να χωρέσει στον κόσμο της 9ης τέχνης; Πώς το καταφέρνει αυτό το βιβλίο;

Π.Π.: Ένα κόμικ μπορεί να χωρέσει οτιδήποτε, γιατί είναι ένα αφηγηματικό μέσο ουσιαστικά, οπότε θα μπορούσαμε να έχουμε δει και κάτι τελείως ανάποδο! Το επίκεντρο δεν είναι ούτε η παράδοση ούτε η θρησκεία, αυτά είναι απλώς η αφορμή. Δηλαδή ναι μεν έχουμε για φόντο τη Μεγάλη Εβδομάδα και τις μέρες του Πάσχα, αλλά η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα από το πρίσμα των παιδιών που ζουν τις διακοπές τους και δεν τα αφορά ούτε η παράδοση, ούτε κάτι άλλο· βρίσκονται με τους φίλους τους και θέλουν να ζήσουν κάτι αξέχαστο. Απλώς το φόντο του Πάσχα είναι πολύ πλούσιο σε εικόνες, ήχους και αρώματα, καθότι είναι μια περίοδος με πολλές αναμνήσεις για τους περισσότερους από εμάς κι είναι αρκετά οικεία για παιδιά που μεγάλωσαν σε κάποια μεγάλη πόλη. Δηλαδή θυμόμαστε τους γονείς να έχουν άδεια και να φεύγουμε εκείνες τις μέρες για το χωριό, συναντούσαμε συγκεκριμένους φίλους και την επόμενη χρονιά συνεχίζαμε από εκεί που είχαμε μείνει. Ειδικά ο Γιώργος κι εγώ που είμαστε γεννημένοι το ’80 περάσαμε την παιδική μας ηλικία χωρίς κινητά, διαδίκτυο κ.λπ., άρα η επαφή συνεχίζονταν με τους πασχαλινούς ή καλοκαιρινούς μας φίλους με άλλους όρους. Βέβαια, το κόμικ είναι τοποθετημένο στο σήμερα αλλά φέρνει αυτή τη δίψα της συνάντησης με ανθρώπους που συναντάς μια-δυο φορές τον χρόνο και εξελίσσεις τη σχέση σου μαζί τους.

Γ.Γ.: Σκοπός μας σίγουρα δεν ήταν να μιλήσουμε για την παράδοση. Οι προσωπικές μας ιστορίες αποκτούσαν κάποιο συμβολισμό και η περίοδος αυτή αποτελούσε το πεδίο για να γεννηθούν σκηνές που δημιούργησαν το κόμικ. Για παράδειγμα τη Μεγάλη Παρασκευή παίζαμε κρυφτό στο νεκροταφείο, το οποίο δεν ανήκει φυσικά στην παράδοση του Πάσχα αλλά ήταν η δική μας “παράδοση”, τα κεριά της εκκλησίας και η επιβεβλημένη, από τις μανάδες μας, παρουσία μας στις λειτουργίες μπλέκονταν με το παιχνίδι μας εκεί. Εμείς θέλαμε να διηγηθούμε την ιστορία μας κι η ηθογραφία πλαισίωσε την αφήγησή μας.

– Έχετε υπάρξει αρχισυντάκτης στο παρελθόν κ. Γούση στο περιοδικό “Μπλε Κομήτης”. Πώς βλέπετε την ελληνική σκηνή των κόμικς μιας κι έχετε υπάρξει και σε άλλα πεδία;

Γ.Γ.: Η αλήθεια είναι πως απέχω δυο-τρία χρόνια από την 9η τέχνη, αλλά θυμάμαι σίγουρα την τρομερή ορμή της νέας γενιάς σκιτσογράφων. Το θετικό είναι πως υπάρχει καλή “μαγιά”, ωραίες ιδέες και δημιουργοί και μένει μόνο να δούμε πώς αυτό θα υλοποιηθεί. Πλέον εξάλλου οι νεότεροι, οι οποίοι είναι πιο σύγχρονοι προφανώς και αιχμηροί, έχουν περισσότερα κανάλια επικοινωνίας και μέσα για να κοινοποιήσουν τη δουλειά τους και κάποιοι δουλεύουν και στο εξωτερικό.
– Είστε κι οι δύο σεναριογράφοι και σκιτσογράφοι μεταξύ άλλων. Πώς συνεργαστήκατε και μοιράστηκαν οι δουλειές κ. Πανταζή; Γιατί βλέπουμε πως έχετε συνεργαστεί και στην κρητική ιστορία του Ερωτόκριτου στο παρελθόν.

Π.Π.: Έχουμε συνεργαστεί πολλές φορές με τον Γιώργο Γούση, καθώς είμαστε φίλοι και συνεργάτες περίπου 15 χρόνια. Στον “Ερωτόκριτο’’ συγκεκριμένα, ο Γιώργος σχεδίαζε κι εγώ του έφτιαξα το χρώμα. Αυτή τη στιγμή συνεργαζόμαστε σε ένα έργο που αφορά την Κρήτη, καθώς θα κυκλοφορήσουμε μέχρι το τέλος του χρόνου τον “Καπετάν Μιχάλη’’ σε κόμικ από τις εκδόσεις “Διόπτρα”, σε μια προσπάθεια επανεκκίνησης νέων οπτικών στο έργο του Καζαντζάκη που γίνεται, όπου εγώ κάνω το σχέδιο και το σενάριο κι ο Γιώργος βοηθά στη ροή της ιστορίας και κάνει το editing. Πρόκειται δηλαδή για μια διαρκώς εξελισσόμενη συνεργασία. Στις “Μέρες λατρείας’’ γράψαμε μαζί το σενάριο, εγώ το σχεδίασα κι ο συνεργάτης μου ήταν ο editor.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Από μικρή θυμάται τον εαυτό της να σχεδιάζει και να αφηγείται τις ιστορίες της μέσω των εικόνων. Η εικονογράφος, σκιτσογράφος Αλέξια Οθωναίου εμπνέεται από οτιδήποτε την περιτριγυρίζει στην καθημερινότητά της· ανθρώπινες καταστάσεις, η ίδια η τέχνη, ακόμα και μια μελωδία, και προσεγγίζει το κάθε έργο με την αισθητική που του πρέπει. Κάπως έτσι εικονογράφησε και το βιβλίο-cd “Απροστάτευτος” και δημιούργησε τα εικονογραφημένα τραγούδια του Θανάση Παπακωσταντίνου με ερμηνευτή τον Σωκράτη Μάλαμα.
Με αφορμή την ενδιαφέρουσα αυτή συνεργασία και πάντρεμα μουσικής και 9ης τέχνης, η Αλέξια Οθωναίου μιλά στο “Μολύβι μελάνι” των “διαδρομών” γι’ αυτήν τη δουλειά, για τη γυναικεία παρουσία στα κόμικς αλλά και τη μητρότητα που έχει μπει πλέον για τα καλά στη ζωή της.

Πώς προέκυψε η συνεργασία με τον Θανάση Παπακωσταντίνου; Πώς θα την χαρακτήριζες τώρα που τελείωσε;

Μια Κυριακή, είχα ξυπνήσει κι είχα ανοίξει έτσι νυσταγμένη τα email μου και διαβάζω ένα, από κάποιον μουσικό προφανώς που ήθελε να εικονογραφήσω τα τραγούδια του. Συχνά λαμβάνω τέτοιες “επίδοξες” προτάσεις, οι οποίες συνήθως αφορούν μια συνεργασία που ενώ θα περιλαμβάνει πολύ προσωπική δουλειά και χρόνο, θα γίνεται χωρίς χρήματα. Προφανώς όσοι ασχολούνται με την 9η τέχνη δεν έχουν στο μυαλό τους ότι θα γίνουν πλούσιοι από αυτήν, αλλά το να δουλεύεις χωρίς να πληρωθείς είναι αδύνατον, παρόλο που κάποιοι πιστεύουν ότι θα μοιραστείς ένα όραμα μαζί τους…

Και φτάνω στην υπογραφή που λέει Θανάσης Παπακωσταντίνου, Μεταξοχωρίου και Περιχώρων. Εκείνη τη στιγμή ρωτάω τον σύντροφό μου, πόσοι Θανάσηδες να υπάρχουν από το Νεοχώρι και μου απαντά ο εξής ένας και μοναδικός! Κάπως έτσι λοιπόν ξεκίνησε η υλοποίηση μιας ενδιαφέρουσας πρότασης. Η αρχική ιδέα του Θανάση ήταν κάτι σε animation κι έπειτα προσεγγίζοντας το πλησιέστερο σε αυτήν την ιδέα κόμικ, σκέφτηκε το κάθε τραγούδι να γίνει μια σελίδα κόμικ. Εγώ πρότεινα ένα άλλο φορμάτ το οποίο και κάναμε τελικά, το τετράγωνο σε μέγεθος δίσκου γιατί θα ήταν δύσκολο να χωρέσουν όλοι οι στίχοι σε μια σελίδα. Σημαντικό πολύ για εμένα, που μου έκανε θετική εντύπωση, ήταν ότι ήταν πολύ ανοιχτός στις προτάσεις μου, μού δόθηκε πολύς χώρος κι ελευθερία έκφρασης. Από τη στιγμή που βρήκαμε έναν κοινό τόπο με άφησε τελείως ελεύθερη να δημιουργήσω τον “Απροστάτευτο”.

Το συνολικό ύφος της εικονογράφησης μοιάζει με κολάζ. Είναι μια τεχνική που την χρησιμοποιείς γενικά Αλέξια ή ταίριαζε τώρα και την εφάρμοσες;

Μια μεγάλη επιρροή των φοιτητικών μου χρόνων είναι ο Dave McKean ο οποίος ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποιούσε μικτή τεχνική στα έργα του, δηλαδή γλυπτική, φωτογραφία, ζωγραφική κ.λπ. Οπότε είναι κάτι που το δουλεύω πολλά χρόνια, ωστόσο προσπαθώ να προσαρμόζω το στιλ μου στο ζητούμενο του κάθε έργου και εγχειρήματος. Θεωρούσα ότι στον δίσκο θα ταίριαζε κάτι πιο εικαστικό. Προφανώς τον άκουσα και τον ξανάκουσα και εξέλαβα την αίσθηση για κάτι τέτοιο. Δούλευα πρώτα με ζωγραφική και κολάζ και μετά τα επεξεργαζόμουν στον υπολογιστή.

Από τι εμπνέεσαι για να δημιουργήσεις τα έργα σου; Κάποια μελωδία, ένας στίχος είναι καλή αφορμή για κάτι νέο;

Η έμπνευση έρχεται από τα άπειρα ερεθίσματα που δέχομαι καθημερινά· από το περιβάλλον, από φίλους, πραγματικές καταστάσεις αλλά και από την τέχνη άλλων ανθρώπων. Φυσικά κι ένας στίχος ή η μουσική είναι πηγή έμπνευσης.

Ξεχωρίζεις κάποιο τραγούδι από τον δίσκο;

Νομίζω το πρώτο που το άκουσα και περισσότερες φορές, η “Αδέσποτη ζωή”, για μένα είναι το πιο συγκινητικό.

Πώς συνδυάζεις μητρότητα και κόμικ; Παρατηρείς το ένα κομμάτι να μπαίνει στα χωράφια του άλλου;

Πιστεύω πως η δημιουργικότητα με την ευρεία έννοια είναι ένα καταπληκτικό εργαλείο, είτε είσαι καλλιτέχνης είτε όχι. Τους πρώτους μήνες με την κόρη μου, που δεν είχαμε βοήθεια και περνούσα όλο μου τον χρόνο μαζί της, πολλές φορές με έσωσε η εφευρετικότητά μου, κάνοντάς την να γελάει, να την κάνω μπάνιο κοκ. Τώρα όσον αφορά τα έργα μου, ήδη έχω δημιουργήσει μια σειρά που κοινοποιώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τον τίτλο “Ημερολόγιο θηλασμού”, με σκίτσα που προκύπτουν από την μοναδική μέχρι πρόσφατα διαθέσιμη ώρα για να δουλέψω, αυτή που θηλάζω!

Η γυναικεία παρουσία στην 9η τέχνη όλο και μεγαλώνει, τόσο που μάλλον σε λίγο καιρό δεν θα γίνεται καν αυτή η κουβέντα. Σε φόβιζε παλαιότερα ένας ενδεχόμενος αποκλεισμός στον χώρο; Πώς βλέπεις πια τα πράγματα;

Στην περίπτωσή μου μάλλον ισχύει εντελώς το αντίθετο. Όταν έκανα την είσοδό μου στον χώρο, το γεγονός ότι η πλειοψηφία των καλλιτεχνών ήταν άνδρες, εκ του αποτελέσματος μπορώ να κρίνω πως με ωφέλησε. Υπήρχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη δουλειά μου γιατί ήτανε με γυναικεία ματιά. Πλέον στις νέες γενιές κομιξάδων δεν υφίσταται αυτό, ίσως κι οι άντρες να μην είναι καν περισσότεροι πια.

Τι νέο μας ετοιμάζεις;

Φτιάχνω διάφορα καινούρια έργα για το brand μου “Curious Attic”, τη σειρά σκίτσων “Ημερολόγιο θηλασμού” που δεν έχω κάποιες φιλοδοξίες να την ολοκληρώσω σύντομα, αλλά είναι κάτι που το κάνω για εκτόνωση και πιστεύω θα ταυτιστούν πολλές γυναίκες και φυσικά συνεχίζει η σειρά μου “Χ εις τον Ψ” στην “Εφημερίδα των Συντακτών”. Σύντομα με το καλό κι η επιστροφή στα φεστιβαλικά δρώμενα, γιατί αυτή η επαφή με τον κόσμο, ακόμα και το ότι θα σε διαβάσει με τον καφέ του κάποιος και θα του φτιάξει η μέρα, ότι στάθηκε μια εικονογράφηση αφορμή να πιάσει κουβέντα σε έναν άνθρωπο που του άρεσε ή και ότι ταυτίστηκε με κάτι, δεν αναπληρώνεται και μου δίνει ενέργεια να κάνω αυτό που κάνω παρά τις όποιες δυσκολίες.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Έχει περάσει πια η εποχή που η τέχνη του κόμικ αφορούσε μόνο τα παιδιά, αλλά και αυτή που ήταν κατά κύριο λόγο μια underground τέχνη. Πλέον η θεματολογία των κόμικ είναι τόσο διευρυμένη που αφορά από μικρά παιδιά που μόλις αρχίζουν να διαβάζουν, μέχρι έφηβους και ενήλικες με ιστορίες που έχουν πολιτικό ή κοινωνικό περιεχόμενο. Αυτό το κοινό, όλων των ηλικιών, βλέπουμε άλλωστε και στα μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να ανοίγει και το ηλικιακό φάσμα, αλλά και η επιλογή της τέχνης του κόμικ σαν μια ανεξάρτητη μορφή τέχνης.

Μάλιστα, το μεγαλύτερο φεστιβάλ παιδικού βιβλίου που πραγματοποιείται στην Μπολόνια της Ιταλίας, έχει εγκαινιάσει μια ανεξάρτητη γωνία που παρουσιάζονται κόμικ. Σημαντικοί ελληνικοί εκδοτικοί επενδύουν σε ήδη μεγάλα εφηβικά διηγήματα, τα οποία με αξιόλογους καλλιτέχνες, παρουσιάζουν σε κόμικ, ή πιο σωστά σε graphic novel. Με αφορμή την ημέρα του παιδικού, παρουσιάζουμε κάποιες από τις πιο ενδιαφέρουσες τέτοιες προσπάθειες, οι οποίες μας επανασυστήνουν κλασικά και πολύ σημαντικά ελληνικά μυθιστορήματα, με έναν σύγχρονο τρόπο.

“Στα μυστικά του βάλτου”
Η αρχή έγινε το 2018 με το μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα, “Τα μυστικά του Βάλτου” από τις εκδόσεις Polaris. Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα (1904-1908), η βαλτώδης λίμνη των Γιαννιτσών αποτέλεσε ένα από τα κυριότερα πεδία των σφοδρών ελληνοβουλγαρικών συγκρούσεων στη Μακεδονία, η οποία ήταν τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στο μυθιστόρημα αποτυπώνονται τα δραματικά γεγονότα της εποχής, συνδυάζοντας έξοχα τη δύναμη του αυθεντικού ιστορικού υλικού με την ένταση της μυθοπλασίας. Η αφήγηση εξελίσσεται γύρω από τη δράση δύο παιδιών, του Αποστόλη και του Γιωβάν, τα οποία βοηθούν τα ελληνικά αντάρτικα σώματα στις επιχειρήσεις τους κατά των βουλγαρικών σωμάτων, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τον αγώνα που δίνουν ο Τέλλος Άγρας (Σαράντος Αγαπηνός) και ο καπετάν Νικηφόρος (Ιωάννης Δεμέστιχας), εξέχουσες ιστορικές φυσιογνωμίες της περιόδου αυτής. Το σημαντικό αυτό μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα, διασκεύασε για κόμικ ο Γιάννης Ράγκος και εικονογράφησε ο Παναγιώτης Πανταζής.

“Ο Ζητιάνος”
Μερικά χρόνια μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος, φτάνει στο χωριό Νυχτερέμι στις εκβολές του Πηνειού ο επαγγελματίας ζητιάνος Τζιριτόκωστας, ένας αδυσώπητος εκμεταλλευτής της ανθρώπινης αδυναμίας. Με αποκλειστικό σκοπό τον προσωπικό πλουτισμό, ο Τζιριτόκωστας θα χειραγωγήσει επιδέξια τους αμόρφωτους, δεισιδαίμονες και με πρωτόγονα ένστικτα κατοίκους του χωριού και σε λίγες μόνον ημέρες θα τους οδηγήσει στην καταστροφή και τον αφανισμό. Το αριστούργημα του Καρκαβίτσα, κυκλοφόρησε το 2019 από τις εκδόσεις Polaris, σε εικονογράφηση του Κανέλλου Μπίτσικα (Kanellos Cob), επιμέλεια σεναρίου του Γιάννη Ράγκου και επιμέλεια εικονογράφησης του Γιώργο Γούση.

“Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου”
27 Οκτωβρίου 1940: θα τη θυµάται αυτή τη µέρα ο Πέτρος γιατί πέθανε το τριζόνι του. Θα τη θυµάται γιατί την εποµένη ακούει τη φωνή της µητέρας του να λέει: «Σήκω… έγινε πόλεµος. Δεν ακούς τις σειρήνες;». Όταν οι Ιταλοί έφτασαν στο κατώφλι της Ελλάδας, ο Πέτρος ήταν εννιά χρονών, είχε µια χελώνα για κατοικίδιο και γνώριζε τον πόλεµο µόνο µέσα από τα βιβλία. Τώρα όµως τον βιώνει κάθε µέρα, µαζί µε τους γονείς του, τον παππού του και τη µεγαλύτερη αδελφή του, την Αντιγόνη, αρχίζοντας έναν µεγάλο περίπατο – µια βόλτα στην Αθήνα της Κατοχής, στα δύσκολα εκείνα χρόνια της πείνας, των συσσιτίων, του φόβου, των διωγµών, αλλά και της Αντίστασης στους κατακτητές. Η συγγραφέας Αγγελικά Δαρλάση, διασκεύασε το μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη, με απόλυτο σεβασμό τόσο στο πνεύμα, όσο και στην ατμόσφαιρα του πρωτοτύπου. Την εικονογράφηση υπογράφει ο Δημήτρης Μαστώρος. Το graphic novel κυκλοφόρησε το 2020 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

“Το καπλάνι της Βιτρίνιας”
ΕΥ-ΠΟ; ΛΥ-ΠΟ; είναι η συνθηµατική ερώτηση που ανταλλάσσουν µεταξύ τους η Μέλια και η Μυρτώ λίγο πριν κοιµηθούν. Δυο µικρές αδερφές που ζουν σ’ ένα νησί του Αιγαίου το 1936 ακούνε τον παππού τους να τους µιλάει ώρες ατέλειωτες για τους «αρχαίους» του, ανυποµονούν να ανταµώσουν µε τους φίλους και τις φίλες τους από τα τσαρδάκια σαν έρχεται το καλοκαίρι, µα πάνω απ’ όλα τρελαίνονται µε τις µαγικές ιστορίες του καπλανιού που τους διηγείται ο ξάδερφός τους ο Νίκος, φοιτητής από την Αθήνα. Το καπλάνι –όπως το λένε στο νησί, ένας βαλσαµωµένος τίγρης, που βρίσκεται κλειδωµένο µέσα στη βιτρίνα της µεγάλης σάλας του σπιτιού, πότε κοιτάει µε το γαλάζιο και πότε µε το µαύρο του µάτι, ανάλογα µε τη διάθεσή του. Τι συµβαίνει µια ζεστή µέρα του Αυγούστου που αναστατώνει τη ζωή των κοριτσιών και των δικών τους; Το καπλάνι της βιτρίνας αποτελεί το δεύτερο βιβλίο της Άλκης Ζέη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, το οποίο συναντάμε στην μορφή του κόμικ. Το κόμικ εικονογράφησαν η Γεωργία Ζάχαρη και η Στέλλα Στεργίου, που καταφέρνουν να μας γνωρίσουν εκ νέου τον κόσμο της Άλκης Ζέη.

“Ο θησαυρός της Βαγίας”
Το 2022 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη, “Ο θησαυρός της Βαγίας”, της Ζωρζ Σαρή. Μια παρέα παιδιών περνάει τις καλοκαιρινές της διακοπές στην Αίγινα. Εκεί τους επισκέπτεται μια οικογενειακή φίλη από τη Γαλλία, η οποία δουλεύει ως βοηθός ενός ψυχιάτρου στο Παρίσι. Αποστολή της είναι να ανακαλύψει κάποια στοιχεία που επαναλαμβάνει ένας Γερμανός ασθενής, ο οποίος πάσχει από αμνησία μετά την έκρηξη μιας νάρκης που πάτησε στην Αίγινα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Λέξεις σκόρπιες που προσπαθούν τα παιδιά να ενώσουν για να βγάλουν νόημα. Ώσπου επισκέπτονται στη Βαγία την οικογένεια Χαλδαίου, στο σπίτι της οποίας έμενε ο Χανς στη διάρκεια του πολέμου. Εκεί μαθαίνουν πως ο Χανς έχει κλέψει από την οικογένεια χρυσές λίρες. Έτσι αρχίζει η αναζήτηση ενός χαμένου θησαυρού, που οδηγεί τα παιδιά στις μέρες της γερμανικής κατοχής και σε μια αξέχαστη περιπέτεια… Η εικονογράφηση αλλά και η μεταφορά του μυθιστορήματος σε κόμικ έγινε από το τον Κανέλλο Μπίτσικα (Kanellos Cob), με την επιμέλεια του Γιώργου Γούση.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

Ο Δήμος Καραμάνος είναι ένας οικογενειάρχης, ο οποίος ζει ήσυχα σε ένα χωριουδάκι της Ελασσόνας, μαζί με τη γυναίκα και τα πέντε τους παιδιά. Όταν ένας αγγελιαφόρος του φέρνει μήνυμα από έναν καπετάνιο (τον αρματολό του Ολύμπου, Νίκο Τσάρα), που τον καλεί ξανά σε δράση, ο Καραμάνος αποφασίζει να φύγει για το βουνό. Εκεί τον ακολουθούν και οι δύο του γιοι, οι οποίοι αγνοούν την προηγούμενη δράση του πατέρα τους. Κάπως έτσι αρχίζει η ιστορία που μας διηγείται μέσα από την τέχνη του κόμικ ο Θανάσης Καραμπάλιος.

Πρόκειται για μια σειρά έξι συνολικά βιβλίων, με γενικό τίτλο “1800”. Οι υπότιτλοι είναι με τη σειρά: Πατέρας, Ελένη, Αγιά Μαύρα, Χάκι, Μαύρα Καράβια, Ζιχνά. 1800 και όχι 1821, γιατί ακολουθούμε την ιστορία από την αρχή του αιώνα, μέχρι το 1808, τα γεγονότα δηλαδή που προηγήθηκαν της επανάστασης. Το πρώτο βιβλίο μάλιστα που κυκλοφόρησε, βραβεύτηκε στο Comicdom του 2019 σαν το καλύτερο κόμικ πρωτοεμφανιζόμενου δημιουργού. Στο κόμικ συναντάμε φυσικά και κάποια στοιχεία μυθοπλασίας, όπως την οικογένεια του Καραμάνου, αλλά όλα τα υπόλοιπα είναι αποτέλεσμα σημαντικής ιστορικής έρευνας του δημιουργού.

ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

Τα πρώτα βήματα για την έρευνα αυτή, έγιναν μάλιστα στα Χανιά, όπου έμενε για κάποιο διάστημα ο Καραμπάλιος. Αναζήτησε σχετικό υλικό στην Δημοτική Βιβλιοθήκη, όπου έτυχε η βιβλιοθηκάριος να είχε κάνει την διατριβή της πάνω στην επανάσταση κι έτσι τον φόρτωσε με ένα καρότσι βιβλία. Η ιστορική αυτή έρευνα οδήγησε σε μια αποτύπωση της ιστορίας, που διαφέρει από την μονόπλευρη εκδοχή της, με τους εμβληματικούς και αψεγάδιαστους ήρωες που μαθαίνουμε στο σχολείο (ή ακόμα και από τις εικονογραφημένες ιστορίες που είχαν κυκλοφορήσει την δεκαετία του 1960, που κινούνταν σε ένα προπαγανδιστικό επίπεδο). Το ρεαλιστικό σχέδιο που αποτυπώνει με ακρίβεια τόσο τον χώρο, όσο και την εποχή, φορεσιές, αντικείμενα, βοηθάει προς αυτήν την κατεύθυνση. Αποτυπώνει θέματα ταμπού, όπως το κρυφό σχολείο (με επιρροές από τον γνωστό πίνακα του Γύζη), που όμως είναι με ανοιχτά παράθυρα και φως, γιατί δεν ήταν πραγματικά κρυφό. Και αν για το κρυφό σχολείο ίσως και κάτι να έχουμε ακούσει για την πραγματική του ύπαρξη, διαβάζουμε και για πτυχές της ιστορίας πιο σκληρές που αγνοούμε εντελώς. Όπως στο τέταρτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για τον Κολοκοτρώνη, ο οποίος πουλούσε σκλάβους σε σκλαβοπάζαρα της Λευκάδας (τους οποίους μάλιστα πήρε από ένα χωριό που έκαψε στην Πάτρα). Αυτήν την σύγχρονη προσέγγιση της ιστορίας, την συναντάμε άλλωστε και σε άλλα ιστορικά κόμικ, όπως το πολύ σημαντικό “21 η μάχη της πλατείας” του Soloup.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥΣ

Ο Καραμπάλιος προσπάθησε επίσης να μπει πιο βαθιά στην ψυχολογία των ανθρώπων της εποχής, να τους δει μέσα από το δικό τους ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Ψάχνει να βρει τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν, τις συνήθειές τους, αλλά και τα στοιχεία που σήμερα θεωρούνται παραδοσιακά. Πολλά από αυτά έχουν σήμερα είτε ξεχαστεί, είτε διαστρεβλωθεί. Η σύνδεσή μας με την ιστορία μας και με τον πολιτισμό αυτό ήταν άλλωστε ένας από τους στόχους του δημιουργού.
Όταν κάνεις όμως κόμικ με τέτοια θεματολογία υπάρχει και ένας επιπλέον φόβος και αυτός είναι να συνδεθείς με ακραίους χώρους σαν της Χρυσής Αυγής. Ωστόσο διαβάζοντας το κόμικ, με την πλούσια έρευνα και την σφαιρική προσέγγιση, αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Ίσα-ίσα γίνεται μια προσπάθεια σύνδεσης της ιστορίας με το σήμερα, να δείξει δηλαδή από που ερχόμαστε, ποιο είναι το πραγματικό μας παρελθόν, το οποίο δεν ανήκει σε κανέναν ακραίο χώρο. Όπως αναφέρει και ο Γιάννης Κουκουλάς στον πρόλογο του τελευταίου βιβλίου: «“Έχουμε μια απίστευτα πλούσια ιστορία σ’ αυτόν τον τόπο. Γιατί να την χαρίσουμε στους φασίστες;” μου είχε πει κάποτε ο Θανάσης Καραμπάλιος σε μια από τις συζητήσεις μας, και είχε δίκιο…». Ο ίδιος άλλωστε ήταν ένας από τους 54 καλλιτέχνες που συμμετείχαν στο συλλογικό έργο “Βάλτους Χ: Ο Μαύρος Χάρτης της Ρατσιστικής Βίας”, ένα λεύκωμα που αποτυπώνει 50 (από τις περισσότερες από 1000) ρατσιστικές επιθέσεις της Χρυσής Αυγής.
Στα έργα του δημιουργού συγκαταλέγεται και το κόμικ “Το Αιγαίο στις φλόγες”, που αποτελεί μια διασκευή του γνωστού βιβλίου του Ιουλίου Βερν σε κόμικ από τον Γιώργο Βλάχο. Ο Καραμπάλιος υπογράφει την εικονογράφηση του βιβλίου, η οποία εκτυλίσσεται το 1827, την εποχή της ναυμαχίας του Ναβαρίνου, με τις περιπέτειες του Νικόλα Στάρκου ο οποίος αποφασίζει να πάρει το μέρος των τουρκόφιλων πειρατών της Μεσογείου και τη σύγκρουσή του με τον φιλέλληνα Ανρί Ντ’ Αλμπαρέ, που έχει αναλάβει για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης να πολεμήσει τους πειρατές.
Τα κόμικ του “1800” κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Jemma Press, ενώ “Το Αιγαίο στις φλόγες” από τις εκδόσεις “Μικρός Ήρως”.

*το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"

«Τα κόμικς είναι ένας ακόμα τρόπος να περιγράψουμε τον κόσμο γύρω μας. Σε ό,τι αφορά το αν είναι η νεότερη μορφή τέχνης, θα λέγαμε ότι είναι η νεότερη που αναγνωρίστηκε, που πήρε έναν αριθμό κατά κάποιον τρόπο. Στη Γαλλία και την Ισπανία ονομάστηκε για πρώτη φορά ένατη τέχνη».

Με αυτά τα λόγια ο Άγγελος Μαστοράκης, η ψυχή του ιστορικού περιοδικού “9” της εφημερίδας “Ελευθεροτυπία”, είχε ανοίξει την κουβέντα μας στη συνέντευξη που είχαμε κάνει στις “Διαδρομές” τον Ιούλιο του 2006. Μια συζήτηση που είχε γίνει στο περιθώριο των “Χάρτινων Συναντήσεων”, τις οποίες συνδιοργάνωνε ως “9” μαζί με το free press έντυπο “Πυξίδα της Πόλης”, το Γαλλικό Ινστιτούτο και τον εκπαιδευτικό όμιλο ΑΚΤΟ.

Καθώς τον περασμένο μήνα συμπληρώθηκαν 7 χρόνια από το “φευγιό” του Άγγελου, το “Μολύβι Μελάνι” αποτίει φόρο τιμής και θυμάται σήμερα τον ξεχωριστό αυτόν, Χανιώτη στην καταγωγή, λάτρη των κόμικ και της επιστημονικής φαντασίας, αλλά και την πολύτιμη παρακαταθήκη που άφησε στην πόλη και στην ιστορία της 9ης τέχνης, μέσα από την έκθεση κόμικς που φιλοξενούνταν για περίπου δέκα χρόνια στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου στο παλιό λιμάνι.

Γι’ αυτό το “φλας μπακ” στην εποχή όπου τα κόμικς απέκτησαν για πρώτη φορά μια πρωτόγνωρη δυναμική στα Χανιά αλλά και τη σφραγίδα που έβαλε στο εγχείρημα αυτό ο Άγγελος Μαστοράκης, μιλήσαμε με τον στενό συνεργάτη του και συν-διοργανωτή των “Χάρτινων Συναντήσεων” – εκδότη της “Πυξίδας της Πόλης” – Ματθαίο Φραντζεσκάκη, ο οποίος μοιράστηκε μαζί μας αναμνήσεις και σκέψεις από τις μέρες εκείνες…

ΑΦΟΡΜΗ ΓΙΑ “ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟ”

«Καταρχάς να πούμε ότι μιλάμε για την εποχή που ήδη κυκλοφορεί το περιοδικό “9” της “Ελευθεροτυπίας”, ένα εγχείρημα που υπογράφει ουσιαστικά εξολοκλήρου ο Άγγελος Μαστοράκης και με το οποίο φιλοδοξούσε να βάλει με έναν τρόπο μέσα σε κάθε σπίτι δύο πάθη του: το κόμικ και την επιστημονική φαντασία», σημείωσε ο Ματθαίος Φραντζεσκάκης και πρόσθεσε ότι την ίδια εποχή, γύρω στο 2000, στο πλαίσιο έκδοσης του “9” ο Άγγελος οραματίστηκε και υλοποίησε έναν πανελλήνιο διαγωνισμό κόμικ για νέα ταλέντα.
«Ο διαγωνισμός γνώρισε πολύ μεγάλη επιτυχία, απροσδόκητη ακόμα και για τους ίδιους τους διοργανωτές. Ο πρώτος διαγωνισμός έγινε στην Αθήνα κι εκείνη την περίοδο προκύπτει η επικοινωνία μας, όπου αποφασίσαμε να φέρουμε την έκθεση στα Χανιά. Αυτό το σχέδιο έδωσε, μεταξύ άλλων, μια αφορμή στον Άγγελο να επανασυνδεθεί με τα Χανιά – μια πόλη από την οποία κατάγονταν αλλά είχε φύγει και δεν κράτησε επαφές για διάφορους προσωπικούς λόγους», τόνισε ο κ. Φραντζεσκάκης.

ΤΑ ΧΑΝΙΑ ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ

Κάπως έτσι από τη 2η κιόλας χρονιά όπου διοργανώνονταν ο διαγωνισμός κόμικ για νέα ταλέντα τα Χανιά μπήκαν στον “χάρτη” της 9ης τέχνης κι έμειναν συνεχώς για περίπου μια δεκαετία.
Αρωγοί και σύμμαχοι σε αυτή την πρώτη φάση στάθηκαν το “9” και ο εκπαιδευτικός όμιλος ΑΚΤΟ, η “Πυξίδα της Πόλης”, αλλά και ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου Δημήτρης Αντωνακάκης που στήριξε με θέρμη την προσπάθεια: «Είναι αξιοσημείωτο ότι εκείνη την εποχή, η έκθεση των κόμικς ήταν η μοναδική ή από τις ελάχιστες μη αρχιτεκτονικές εκδηλώσεις που φιλοξενούνται στο ΚΑΜ. Κάπως έτσι ξεκίνησε αυτό το ταξίδι των “Χάρτινων Συναντήσεων” στα Χανιά, που πραγματοποιούνταν για πολλά χρόνια στην καρδιά του καλοκαιριού γνωρίζοντας μεγάλη αποδοχή».

“ΑΝΟΙΓΜΑ” ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

«Η επισκεψιμότητα στην έκθεση ήταν πολύ μεγάλη. Θυμάμαι να τραβάει το ωράριο λειτουργίας μέχρι τις 12 τα μεσάνυχτα! Επίσης, με τα χρόνια η έκθεση απέκτησε το κοινό της. Υπήρχε κόσμος που τον συναντούσαμε κάθε χρόνο και βέβαια Χανιώτες που συμμετείχαν και διακρίνονταν στον διαγωνισμό», επεσήμανε ο Ματθαίος Φραντζεσκάκης, ενώ τόνισε ότι από τον 3ο διαγωνισμό ξεκίνησε η συνεργασία με το διεθνές φεστιβάλ κόμικς της Ανγκουλέμ της Γαλλίας.
«Μιλάμε για το μεγαλύτερο ή ένα από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ κόμικ στον κόσμο, όπου στις “Χάρτινες Συναντήσεις” που διοργανώναμε τότε ενσωματώθηκαν βραβευμένα έργα από τον αντίστοιχο διαγωνισμό που γίνονταν στη Γαλλία. Συνεπώς στην πραγματικότητα – και με την υποστήριξη τότε του Γαλλικού Ινστιτούτου – μιλάμε από εκείνη τη στιγμή για δύο εκθέσεις».

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΝΕΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ

Μέσα από τον διαγωνισμό και την προβολή της δουλειάς τους από το “9” και εκθέσεις όπως οι “Χάρτινες Συναντήσεις” αναδείχθηκαν πολλοί νέοι καλλιτέχνες. «Πολλοί από τους δημιουργούς που υπάρχουν σήμερα στην ελληνική σκηνή κόμικ είχαν πρωτοεμφανιστεί εκείνη την περίοδο μέσα από τις σελίδες του “9” και δημιούργησε μια δυναμική και μια εξωστρέφεια στον χώρο», υπογράμμισε ο κ. Φραντζεσκάκης.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι μέσα στα σχέδια που έμειναν ανολοκλήρωτα λόγω της οικονομικής κρίσης που ξέσπασε εκείνη την εποχή, οδηγώντας σε “λουκέτο” την “Ελευθεροτυπία”, ήταν και η διοργάνωση ενός τοπικού διαγωνισμού κόμικς, ο οποίος θα είχε αναφορά στην αρχιτεκτονική ώστε να εντάσσονταν στις δράσεις του ΚΑΜ, αλλά και η μεταφορά στα Χανιά του φεστιβάλ ταινιών επιστημονικής φαντασίας στο οποίο εμπλέκονταν ενεργά ο Άγγελος Μαστοράκης.

ΜΙΑ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ

Λίγο πριν κλείσουμε την κουβέντα μας, ρωτήσαμε τον Ματθαίο Φραντζεσκάκη τι χαρακτήριζε τον Άγγελο Μαστοράκη ως άνθρωπο: «Ο Άγγελος ήταν μια πολυδιάστατη προσωπικότητα. “Έπαιζε” σε πολλά πράγματα. Υπήρξε μεγάλος ηχολήπτης, ήταν πίσω από πολλές μουσικές παραγωγές, μεταξύ αυτών και του Διονύση Σαββόπουλου. Επίσης, “έχτισε” πολλές από τις μεγάλες συναυλίες που έγιναν στην Αθήνα. Ήταν ακόμα πρωτεργάτης σε πολλές εκδοτικές προσπάθειες για τα κόμικ και ιδρυτικό μέλος της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας. Ήταν “παρών”, δηλαδή, σε πολλά πράγματα που έγιναν στη χώρα μας σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Και λόγω όλων αυτών, είχε πολλές απολαυστικές ιστορίες να αφηγηθεί, ενώ αγαπούσε το ξενύχτι και το καλό φαΐ».

 *το άρθρο δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα", στην συνεργαζόμενη με το φεστιβάλ στήλη "Μολύβι-Μελάνι"